विश्वकै ठूलो महाशिला प्रचार–प्रसारको अभावमा ओझेलमा

रामकृष्ण लामिछाने

पर्वत जिल्लाको महाशिला गाउँपालिका–५ लुंखुदेउरालीमा रहेको विश्वकै ठूलो महाशिला प्रचार–प्रसारको अभावमा ओझेलमा परेको छ । संरक्षणमा गाउँपालिकाको दायित्व रहेपनि चासो दिएको छैन् ।

महाशिला अर्थात मेलढुंगा पर्वत जिल्लाको लुंखुदेउराली गाविसमा अवस्थित धार्मिक पर्यटकीय स्थल हो । पहिले उक्त शिला लुखुदेउराली गाविसकै धुँवाकोटमा थियो । पछि तल झरेर अडिएको हो । १ सय ३० मिटर अग्लो शिला १ बिघा जग्गा फैलिएको छ ।

शिलाको तल्लो भागमा गुफासमेत छ । शिलामा बालाचतुर्दशी, महाशिवरात्री, रामनवमी, नाग पञ्चमीमा भक्तजनको घुइँचो लाग्नुका साथै मेला लाग्ने गरेको छ । शिलामा पूजा गर्न गुल्मी, पर्वत, बाग्लुङ, स्याङ्जालगायतका जिल्लाबाट भक्तजनहरू आउँछन् ।

कालीगण्डकी नदी र सेती खोलाको दोभानमा ३ फरक–फरक अञ्चलका ३ जिल्ला पर्वत, स्याङ्जा र गुल्मीको संगमस्थलमा पर्ने सेतीवेनी बजारमा विशाल कालो शिलाढुंगा रहेको छ । त्यहि कालो शिलाढुंगालाई अवलोकन गर्न आउनेहरु परापूर्व कालदेखि शालिग्राम शिला मान्दै आएका छन् ।

हिन्दूधर्म अनुसार शिलालाई भगवान् विष्णुका रुपमा पुजिन्छ । महाशिला पुज्नका लागि देशका विभिन्न ठाउँबाट हरेक एकादशी, औंशी, सक्रान्ति लगायतका चाडपर्वमा धुमधाम मेला लाग्ने मात्र नभइ धार्मिक आस्था राख्नेहरु दिनानुदिन आउँने गरेका छन् ।

सदरमुकाम कुश्माबजारदेखि फलेवास, बाच्छा हुँदै कालिगण्डकी तिरैतिर हिडेर एकदिनमा पुग्न सकिने सेतीवेनीको मिर्मीमा अर्को चासोको विषय कालिगण्डकी जलविद्युत योजना छ । जलविद्युत योजनाबाट बनेको मिर्मी जलाशयमा दैनिक २० भन्दा वढी स्टिमर चल्ने गर्दछन् ।
संरक्षण भएन ।

महाशिलाको प्रसार–प्रसार हुन नसकेकोमा स्थानीय निरास छन् । हाल माहशिलाको चर्चा विश्वभरि छ । यसको अध्यान्नसँगै अवलोकन गर्न स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक आउन सक्ने एउटा आर्कषक शिला यही हो ।

यसको संरक्षण र प्रचार–प्रसारमा ध्यान नपुग्नाले ओझेलमा परेको धेरैको गुनासो छ । यसको संरक्षणमा पूर्वाधारले रोक्यो, ‘स्थानीय युवा एवं सञ्चारकर्मी ठाकुर रसाइलीले भने,‘ लुंखुदेउरालीसम्मै मोटरबाटोको सुविधा पुगेपनि पर्यटक पुग्न सकेका छैनन् । यो धेरै ठूलो विषय हो । साना–साना काममासम्म यहाँका जनप्रतिनिधिले ध्यान दिन सकेका छैनन् ।

१ दशक अघिसम्म पनि यो स्थानमा हरेक चाडपर्वमा मेला लाग्ने गरेको थियो । तर, पछिल्लो समयमा यसप्रति युवाको चासो नहुँदा ओझेलमा पर्दै आएको छ । सदरमुकाम कुश्माबजारबाट करिव ४० किलोमिटरको दुरीमा पर्ने लुंखुदेउरालीमा रहेको यो ठूलो ढुंगाकै नामबाट गाउँपालिकाको नाम महाशिला राखिएको हो ।

महाशिलामा विभिन्न देवीदेवताका मूर्तिहरु कुद्ने, रंगरोगन गर्ने, पर्खाल तथा महाशिला परिक्रमाका लागि बाटो निर्माण गर्ने योजना अघि सारिएको छ ।

गाउँपालिकाले महाशिला संरक्षण समिति गठन गरेर संरक्षण र प्रचार प्रसारको काम सुरु भएको जनाएको छ ।