प्राकृतिक सम्पदा ; रुरु क्षेत्रकाे जाम्बवान गुफा सँरक्षित बन्दै

कृष्ण अन्जान

रुरुक्षेत्र गाउँपालिका वडा न ३ काे जौखाेला क्षेत्रमा प्राकृतिक सम्पदाको रुपमा रहेकाे गुफाकाे सँरक्षण पछिल्लो पटक मात्र गरिएकाे छ ।

पुर्खाहरुले भालुकाे दुलाे भन्ने गरिएकाे याे गुफालाई स्थानीय चतुर्भुज ज्ञवाली ,कृष्ण राज ज्ञवाली हरुले जाम्बवान गुफाकाे रुपमा पछिल्लो चरणमा नामाकरण गरेपछि रुरुक्षेत्र गाउँ पालिका वडा न ३ ले प्रधानमन्त्री राेजगार कार्यक्रम मार्फत यहाँ सम्म पुग्ने गाेरेटाे र सँरक्षणकाे काम शुरु गरेकाे हाे ।

याे क्षेत्रमा बग्ने जौखाेला काे नजिकै रहेकाे जाम्बवान गुफा भित्र जाँदा भित्ताहरु कलात्मक छन र भुँईमा खरानी ,ढुँगाका चुला हरु रहेका छन यसले के पुष्टि गर्दछ भने याे अनकन्टार गुफामा कुनै जमानामा आदिम मानव बस्ने गरेका थिए । किम्बदन्तिमा जाम्बवान सँग मणिका लागि यहि गुफा भित्र श्री कृष्ण भगवानले लडेर मणि सहित जाम्बवान कि छाेरी जाम्बवतीलाई विवाह गरेकाे याे क्षेत्रका अगुवा चतुर्भुज ज्ञवाली र कृष्ण राज ज्ञवाली काे भनाई छ ।

किम्बदन्ति आफ्नो ठाउँमा छ तर याे गुफा रुरुक्षेत्रलाई प्रकृतिले दिएकाे सम्पदा हाे । मुलुक सँघिय सँरचनामा गईसकेपछि बनेका स्थानीय तहकाे नजर प्राकृतिक सम्पदा सँरक्षणमा केन्द्रित छन ।रुरुक्षेत्र गाउँ पालिका वडा न ३ मा अघिल्लाे कार्यकालका जनप्रतिनिधि र याे कार्यकालका जनप्रतिनिधि गुफा सँरक्षणमा जाेडदार रुपमा लागेका छन ।

प्राकृतिक सम्पदाको सँरक्षण हाम्रो दायित्व हाे र याे गुफलाई रुरुक्षेत्रका अन्य पर्यटकीय क्षेत्र सँग जाेडने हाम्रो उद्देश्य हाे रुरुक्षेत्र ३ का वडाध्यक्ष शेष नारायण पौडेलले भने । जाम्बवान गुफा कति मिटर लामाे छ भन्ने एकिन त अझै भईसकेको छैन तर तीस मिटर सम्म मज्जाले जान सकिने रुरुक्षेत्र १ का वडा सदस्य घनस्याम ज्ञवालीकाे भनाई छ ।

यस अगाडी पनि जान सक्ने गरि गुफाको भित्रि भाग सँरक्षण गर्नु पर्ने देखिन्छ । जाम्बवान गुफा सम्म पुग्न यतिबेला सहज भएकाे छ ।

याे क्षेत्रका राष्ट्रसेवक नवराज पन्थीकाे पहलमा बजेट विनियोजन भएपछि फलाँटे शिरिष गैरा जौखाेला ,तालखाेला बर्सौँटा जौखाेला र स्यालपाेखरी सागरपाेखरी सडक निर्माणले जाम्बवान गुफालाई मदन भण्डारी राजमार्ग सँगकाे पहुँचबाट नजिक पुर्याएकाे छ ।

जौखाेला क्षेत्रमा जाम्बवान गुफा सँरक्षण भए सँगै गाउँमा शहर तिरबाट आउने हरुले एक पटक गुफा हेर्न जाने गरेका छन ।

याे गुफामा पुग्न रातामाटा तालखाेला ,बर्सौँटा बाट सात किलाे मिटर ,सालबिसाउना एस माेड भँडारथुम हुँदै पाँच किलाे मिटर ,फलाँटे स्यालपाेखरी शिरिष गैरा हुँदै चार किलोमिटर र स्यालपाेखरी सागर पाेखरी सम्म दुईकिलाेमिटर र सागरपाेखरीबा पैदल झरेपछि गुफामा पुग्न सकिन्छ ।

ऐतिहासिक र धार्मिक रुरुधामकाे नजिकै रहेकाे याे गुफलाई रुरुधाममा आउने दर्शनार्थीका लागि गन्तव्य बनाउँदै थाेर्गाकाे पहिचान बनाउन सबै लाग्नुपर्ने देखिन्छ ।